શું પેટ્રોલ અને ડીઝલ સસ્તા થશે? ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઘટવાથી આશા જાગી, ટ્રમ્પની ટેરિફ નીતિની પણ અસર પડશે

એવું ભાગ્યે જ બને છે કે એક તરફ ચલણ બજારમાં ડોલર સામે રૂપિયો મજબૂત થઈ રહ્યો હોય અને બીજી તરફ આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલના ભાવ ઘટી રહ્યા હોય.

શુક્રવારે ડોલર સામે રૂપિયો પાંચ પૈસા મજબૂત થઈને ૮૫.૨૫ પર બંધ થયો. બીજી તરફ, શુક્રવારે બ્રેન્ટ ક્રૂડ (ક્રૂડ બજારનું ધોરણ) ના ભાવમાં પણ છેલ્લા ત્રણ વર્ષમાં સૌથી મોટો ઘટાડો જોવા મળ્યો. તે ૩.૨૬ ટકા ઘટીને ૬૭.૮૭ ડોલર પ્રતિ બેરલના સ્તરે પહોંચ્યું.

તો ચોક્કસ રાહત મળી હોત

જો આ સામાન્ય સમયમાં બન્યું હોત, તો તેલ કંપનીઓએ ચોક્કસપણે સામાન્ય જનતાને પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવમાં ઘટાડાની ભેટ આપી હોત, પરંતુ હાલમાં તેની આશા ઓછી લાગે છે. નાણા મંત્રાલયના ટોચના અધિકારીઓ કહે છે કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા પારસ્પરિક ટેરિફ લાદ્યા પછી જે પ્રકારનું વૈશ્વિક વાતાવરણ સર્જાઈ રહ્યું છે તેને ધ્યાનમાં રાખીને સાવધ રહેવાની જરૂર છે.

એક વર્ષ પહેલા કિંમતો ઘટાડવામાં આવી હતી

ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના છૂટક ભાવમાં છેલ્લી વખત માર્ચ 2024માં, છેલ્લી સામાન્ય ચૂંટણી પહેલા, પ્રતિ લિટર 2 રૂપિયાનો ઘટાડો કરવામાં આવ્યો હતો. પેટ્રોલિયમ મંત્રાલયના ડેટા દર્શાવે છે કે જૂન, 2024 અને સપ્ટેમ્બર, 2024 સિવાય, ભારતે માર્ચ, 2024 કરતાં આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાંથી સસ્તા દરે ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદ્યું છે.

માર્ચ, 2024 માં ભારત માટે ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદીનો સરેરાશ ખર્ચ $82.58 પ્રતિ બેરલ હતો. એપ્રિલના પહેલા ત્રણ દિવસમાં તે $75.76 પ્રતિ બેરલ છે. કેર એજ રેટિંગ એજન્સીના અહેવાલ મુજબ, ભારતનો સરેરાશ ક્રૂડ ઓઇલ ખરીદ ભાવ વર્ષ 2024-25ના પ્રથમ ક્વાર્ટરમાં પ્રતિ બેરલ $85.21, બીજા ક્વાર્ટરમાં પ્રતિ બેરલ $78.80, ત્રીજા ક્વાર્ટરમાં પ્રતિ બેરલ $73.83 હતો.

શું પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવ ઘટશે?

આ એજન્સીએ છ મહિના સુધી ક્રૂડ ઓઇલની કિંમત $75-80 રહેવાનો અંદાજ લગાવ્યો છે. હવે કિંમતો ખાસ સંશોધન એજન્સીઓના અંદાજ કરતાં નીચે આવી ગઈ છે અને કેટલીક આંતરરાષ્ટ્રીય એજન્સીઓએ કહ્યું છે કે તે હજી પણ નીચે જશે. કારણ એ કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે અમેરિકા પણ ક્રૂડનું ઉત્પાદન વધારી રહ્યું છે અને પેટ્રોલિયમ ઉત્પાદક દેશોના સંગઠન (OPEC) એ પણ ઉત્પાદન વધારવાનો નિર્ણય લીધો છે. એક તરફ ઉત્પાદનમાં વધારો થવાની શક્યતા છે અને બીજી તરફ માંગમાં ઘટાડો થવાની શક્યતા છે.

ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ કેમ ઘટી રહ્યા છે?

• SBIના રિપોર્ટમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે પારસ્પરિક કર લાદવાના નિર્ણયથી અમેરિકામાં ફુગાવાના સ્તરમાં 2.2 ટકાનો વધારો થઈ શકે છે. વૈશ્વિક નિકાસ વૃદ્ધિ દર, જે ૨૦૨૪-૨૫માં ૨.૯ ટકા હતો, તે ૨૦૨૫-૨૬માં ઘટીને ૧.૩ ટકા થઈ શકે છે. આ મંદી તરફ ઈશારો કરે છે. આ ડરને કારણે કદાચ ક્રૂડ ઓઇલના ભાવ ઘટી રહ્યા છે.
• ભૂતકાળમાં ઘણી વખત, જ્યારે ક્રૂડ ઓઇલ મોંઘુ થયું છે, ત્યારે તેલ કંપનીઓએ બહાનું કાઢ્યું છે કે ડોલર મોંઘો થઈ રહ્યો છે. કારણ કે તેલ કંપનીઓ આયાતી ક્રૂડ માટે ડોલરમાં ચૂકવણી કરે છે અને જ્યારે તે મોંઘુ થાય છે ત્યારે તેઓ તેમના ખાતામાં હોય તેના કરતાં વધુ રૂપિયા ચૂકવે છે. અત્યારે એવું નથી.
• ફેબ્રુઆરી 2025 માં, એક સમયે એક ડોલરનો ભાવ 88.10 ના સ્તરને સ્પર્શી ગયો હતો. લોકો અનુમાન લગાવી રહ્યા હતા કે તે ટૂંક સમયમાં 100નો આંકડો પાર કરશે. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક ટ્રેડિંગ દિવસોમાં તે સતત મજબૂત થઈ રહ્યું છે.