ચીને તિબેટમાં પોતાની હાજરી મજબૂત કરવાની દિશામાં વધુ એક પગલું ભર્યું છે. ચીને અહીં વિશ્વનો સૌથી મોટો હાઇડ્રોપાવર ડેમ બનાવવાની યોજનાને મંજૂરી આપી દીધી છે. રિપોર્ટ અનુસાર, આ ચીનના તિબેટના પૂર્વ ભાગ સાથે સંબંધિત મહત્વાકાંક્ષી યોજનાનો એક ભાગ છે. ચીનના પાવર કન્સ્ટ્રક્શન કોર્પના અંદાજ મુજબ, તેનું નિર્માણ બ્રહ્મપુત્રા નદીના નીચલા ભાગોમાં કરવામાં આવશે. બ્રહ્મપુત્રા નદીને ચીનમાં યાર્લુંગ ઝાંગબો તરીકે ઓળખવામાં આવે છે જ્યાં ચીને આ ડેમ બનાવવાની યોજના બનાવી છે. જોકે, આ બંધ ભારત અને બાંગ્લાદેશના લાખો લોકોને અસર કરી શકે છે.
ચીનના અનુમાન મુજબ આ ડેમ વાર્ષિક 300 બિલિયન કિલોવોટ કલાક વીજળીનું ઉત્પાદન કરી શકે છે. મધ્ય ચીનમાં હાલમાં વિશ્વના સૌથી મોટા થ્રી ગોર્જ ડેમની 88.2 અબજ kWh ક્ષમતા કરતાં આ ત્રણ ગણું વધુ હશે. આ પ્રોજેક્ટ ચીનના કાર્બન પીકિંગ અને કાર્બન તટસ્થતાના ધ્યેયોને પૂર્ણ કરવામાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવશે, એન્જિનિયરિંગ જેવા ઉદ્યોગોને પ્રોત્સાહિત કરશે અને તિબેટમાં નોકરીઓનું સર્જન કરશે, એમ સત્તાવાર ઝિન્હુઆ સમાચાર એજન્સીએ બુધવારે અહેવાલ આપ્યો હતો. ડેમના બાંધકામના ખર્ચ વિશે વાત કરીએ તો, તે થ્રી ગોર્જ ડેમ કરતાં વધુ હોવાની અપેક્ષા છે, જેનો ખર્ચ લગભગ $34.83 બિલિયન છે.
ભારત અને બાંગ્લાદેશ વચ્ચે તણાવ વધ્યો
બ્રહ્મપુત્રા નદીનો એક ભાગ 50 કિલોમીટરના ટૂંકા અંતરમાં 2,000 મીટરથી વધુની ઉંચાઈ પર આવેલો છે. આ કારણે તે હાઇડ્રોપાવર માટે એક આદર્શ સ્ત્રોત બની શકે છે. જો કે ભારત અને બાંગ્લાદેશે આ બંધ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે. આ પ્રોજેક્ટ માત્ર સ્થાનિક ઇકોસિસ્ટમને જ નુકસાન પહોંચાડશે નહીં પરંતુ નદીના પ્રવાહ અને દિશાને પણ બદલી શકે છે. નોંધનીય છે કે બ્રહ્મપુત્રા નદી તિબેટમાંથી નીકળે છે, ભારતના અરુણાચલ પ્રદેશ અને આસામમાંથી દક્ષિણમાં વહે છે અને અંતે બાંગ્લાદેશ થઈને બંગાળની ખાડીમાં પહોંચે છે.
ચીને જવાબ આપ્યો નથી
ચીનના અધિકારીઓએ હજુ સુધી આ પ્રોજેક્ટ માટે તિબેટના કેટલા લોકોને વિસ્થાપિત કરવા પડશે તેની માહિતી આપી નથી. આ બંધ તિબેટના સૌથી સમૃદ્ધ અને સૌથી વધુ વૈવિધ્યસભર ઉચ્ચપ્રદેશો અને તેના પર્યાવરણને કેવી રીતે અસર કરશે તે અંગે પણ પ્રશ્નો ઉભા થઈ રહ્યા છે. ચીનના અધિકારીઓના જણાવ્યા અનુસાર તિબેટમાં હાઈડ્રોપાવર પ્રોજેક્ટથી પર્યાવરણ પર કે ભારત અને બાંગ્લાદેશ જેવા દેશોને પાણી પુરવઠા પર કોઈ મોટી અસર નહીં થાય.