ભારત દર વર્ષે 16 ડિસેમ્બરે વિજય દિવસ ઉજવે છે. 1971ના યુદ્ધમાં ભારતે પાકિસ્તાનને હરાવ્યું હતું, જે આ દિવસે ઉજવવામાં આવે છે. 1971ના યુદ્ધમાં પાકિસ્તાની સેનાનું શરણાગતિ એક ઐતિહાસિક ઘટના હતી જેના કારણે બાંગ્લાદેશની આઝાદીની ઘોષણા થઈ.
આ શરણાગતિ ઢાકામાં 16 ડિસેમ્બર 1971ના રોજ થઈ હતી, જ્યારે પાકિસ્તાન આર્મી કમાન્ડર લેફ્ટનન્ટ જનરલ એ.એ.કે. નિયાઝીએ ભારતીય સેનાના કમાન્ડર, લેફ્ટનન્ટ જનરલ જગજીત સિંહ અને બાંગ્લાદેશની કામચલાઉ સરકારના પ્રતિનિધિ સમક્ષ આત્મસમર્પણ કર્યું.
પાક સેનાએ કર્યું સૌથી મોટું સરેન્ડર
આ શરણાગતિ પાછળ ઘણા કારણો હતા, જેમાંથી એક મુખ્ય કારણ ભારતીય સેનાની તાકાત અને પાકિસ્તાની સેનાની નબળાઈ હતી. ભારતીય સેના અનેક મોરચે પાકિસ્તાની સેનાને હરાવીને ઢાકા તરફ આગળ વધી રહી હતી.
શરણાગતિ બાદ પાકિસ્તાની સેનાના 93,000 સૈનિકોએ આત્મસમર્પણ કર્યું, જે બીજા વિશ્વયુદ્ધ પછીનું સૌથી મોટું શરણાગતિ છે. આ શરણાગતિને કારણે બાંગ્લાદેશની આઝાદીની ઘોષણા થઈ અને પાકિસ્તાન માટે મોટી હારનું પ્રતીક બની ગયું.
બાંગ્લાદેશનો જન્મ થયો
1971ના યુદ્ધમાં પણ ભારતને નુકસાન સહન કરવું પડ્યું હતું. ભારતીય સેનાના 3900 જવાનો શહીદ થયા હતા અને 9800 થી વધુ ઘાયલ થયા હતા. જો કે, આ જવાનોનું બલિદાન વ્યર્થ ન ગયું અને આખરે પાક સેનાએ આત્મસમર્પણ કર્યું અને નવા દેશ બાંગ્લાદેશનો જન્મ થયો.
ભારતે પૂર્વ પાકિસ્તાનની આઝાદીની જાહેરાત કરતાની સાથે જ દક્ષિણ એશિયાનો નકશો બદલાઈ ગયો. કમાન્ડર લેફ્ટનન્ટ જનરલ જગજીત સિંહે પાકિસ્તાન આર્મી કમાન્ડર લેફ્ટનન્ટ જનરલ એ.એ.કે. નિયાઝીની સેનાએ આત્મસમર્પણ કર્યું.
પાકિસ્તાનની આટલી મોટી સેના, તો પછી તેણે શા માટે શરણાગતિ સ્વીકારી?
આટલી મોટી સેના હોવા છતાં પાકિસ્તાને શરણાગતિ કેમ આપી? આનો જવાબ ખુદ પાકિસ્તાનના તત્કાલિન કમાન્ડર નિયાઝીએ આપ્યો હતો. ભારતીય વાયુસેનાએ તેની આખી સ્ટોરી શેર કરી છે. વાસ્તવમાં ભારતીય વાયુસેનાએ યુદ્ધમાં પાકિસ્તાનની કમર તોડી નાખી હતી.
ભારતીય વાયુસેનાએ 2400 ઓપરેશન હાથ ધર્યા હતા અને પૂર્વ પાકિસ્તાની સેનાને ભગાડી હતી. જ્યારે નિયાઝીને પૂછવામાં આવ્યું કે આટલી મોટી સેનાએ શરણાગતિ કેમ આપી, તો તેમણે એરફોર્સના જવાનની યુનિફોર્મ પરના વિમાન તરફ ઈશારો કરીને કહ્યું- આ ભારતીય વાયુસેનાના કારણે છે.