ખાલિસ્તાની આતંકવાદી હરદીપ સિંહ નિજ્જરની હત્યાને લઈને ભારત અને કેનેડા વચ્ચે ચાલી રહેલા રાજદ્વારી વિવાદે ખૂબ જ ગંભીર વલણ અપનાવ્યું છે. સોમવારે, નવી દિલ્હીમાં કેનેડિયન હાઈ કમિશનરને વિદેશ મંત્રાલયમાં બોલાવવામાં આવ્યા હતા અને આરોપો પર ઠપકો આપ્યો હતો કે કેનેડામાં ભારતીય હાઈ કમિશનર અને હાઈ કમિશનના અધિકારીઓને નિજ્જર હત્યા કેસ સાથે જોડવાના પ્રયાસો થઈ રહ્યા છે.
ભારત અને કેનેડા વચ્ચે નવો વિવાદ શું છે?
સોમવારે કેનેડાએ હરદીપ સિંહ નિજ્જરની હત્યાની તપાસમાં ભારતીય હાઈ કમિશનર સંજય કુમાર વર્માનું નામ ‘રુચિની વ્યક્તિ’ તરીકે સામેલ કર્યું હતું. જેનો મતલબ પોલીસને લાગે છે કે તે કોઈ ગુનામાં સંડોવાયેલ હોઈ શકે છે. જો કે, પોલીસ તેની ધરપકડ કરી શકતી નથી, પરંતુ તેને તપાસ હેઠળ રાખી શકાય છે.
કેનેડા સામે ભારતે શું કાર્યવાહી કરી?
ભારતે કેનેડા ખાતેના તેના હાઈ કમિશનર સંજય કુમાર વર્મા અને અન્ય તમામ અધિકારીઓને પાછા બોલાવવાનો નિર્ણય કર્યો છે કે જેમની સામે કેનેડા સરકાર કાર્યવાહી કરવાનો પ્રયાસ કરી રહી છે. મોડી સાંજે ભારતે કેનેડિયન હાઈ કમિશનર સહિત છ રાજદ્વારીઓને હાંકી કાઢ્યા હતા. તેમને 19 ઓક્ટોબર સુધીમાં ભારત છોડવા માટે કહેવામાં આવ્યું છે.
કેનેડાના આરોપ પર ભારતે શું કહ્યું?
વિદેશ મંત્રાલયે એક નિવેદન જારી કરીને કેનેડાની જસ્ટિન ટ્રુડો સરકારના આરોપોને વાહિયાત ગણાવ્યા અને કહ્યું કે તેને હવે ટ્રુડો સરકાર પર વિશ્વાસ નથી, તે કંઈ પણ કરી શકે છે. તેણે એવી ચેતવણી પણ આપી છે કે ભારત વિરુદ્ધ ઉગ્રવાદ, હિંસા અને અલગતાવાદને સમર્થન આપતી ટ્રુડો સરકાર સામે વધુ કાર્યવાહી કરવાનો તેનો અધિકાર અનામત છે.
વિદેશ મંત્રાલયે જણાવ્યું હતું કે ભારતને ગઈકાલે કેનેડા તરફથી રાજદ્વારી સંચાર મળ્યો હતો. તેમાં કહેવામાં આવ્યું છે કે ભારતીય હાઈ કમિશનર અને અન્ય રાજદ્વારીઓ નિજ્જર હત્યાકાંડ સંબંધિત કેસમાં હિસ્સેદાર છે. તમને જણાવી દઈએ કે જૂન 2023માં બ્રિટિશ કોલંબિયાના સરેમાં ગુરુદ્વારાની બહાર અજાણ્યા હુમલાખોરોએ નિજ્જરની ગોળી મારીને હત્યા કરી દીધી હતી.
કેવી રીતે શરૂ થયો ભારત-કેનેડા વિવાદ?
ભારત-કેનેડા વિવાદ વર્ષ 2023માં શરૂ થયો હતો જ્યારે 18 જૂને કેનેડામાં ખાલિસ્તાની આતંકવાદી હરદીપ સિંહ નિજ્જરની ગોળી મારીને હત્યા કરવામાં આવી હતી. ભારત દ્વારા આતંકવાદી જાહેર કરાયેલા હરદીપ સિંહ નિજ્જર ખાલિસ્તાન ટાઈગર ફોર્સનો ચીફ હતો. કેનેડાએ હરદીપ સિંહ નિજ્જરની હત્યા કેસમાં ભારતની સંડોવણીનો દાવો કર્યો હતો. કેનેડાના વડા પ્રધાન જસ્ટિન ટ્રુડોએ 18 સપ્ટેમ્બર, 2023ના રોજ કેનેડિયન સંસદમાં આરોપ લગાવ્યો હતો કે ભારત સરકારના એજન્ટોએ હરદીપ સિંહ નિજ્જરની હત્યા કરી હતી. ભારતે કેનેડાના તમામ આરોપોને પાયાવિહોણા ગણાવ્યા હતા. ઉલ્લેખનીય છે કે એક વર્ષથી ચાલી રહેલા આ વિવાદમાં કેનેડાએ હજુ સુધી ભારતને એક પણ પુરાવા આપ્યા નથી.
ભારત વિરોધી નિવેદનનો પણ ઉલ્લેખ કર્યો હતો
ટ્રુડોની 2018માં ભારતની મુલાકાતનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે, જેનો ઉપયોગ ટ્રુડોએ કેનેડાની ચૂંટણીમાં પોતાની છબી વધારવા માટે કર્યો હતો.
વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું છે કે ટ્રુડોએ ભારત વિરુદ્ધ અલગતાવાદ અને ઉગ્રવાદનું સમર્થન કરનારાઓને તેમની કેબિનેટમાં સ્થાન આપ્યું છે.
ડિસેમ્બર 2020માં ટ્રુડો દ્વારા આપવામાં આવેલા ભારત વિરોધી નિવેદનનો પણ ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો છે. વિદેશ મંત્રાલયે કહ્યું છે કે હવે ભારતીય રાજદ્વારીઓને નિશાન બનાવવું એ આ વિચારનો સિલસિલો છે.
પીએમ ટ્રુડો રાજકીય પડકારોથી ઘેરાયેલા છે
ધ્યાનમાં રાખો કે ટ્રુડો આંતરિક રીતે મોટા રાજકીય પડકારોથી ઘેરાયેલા છે. ગયા મહિને જ તેમના કેટલાક સહયોગીઓએ સરકારમાંથી ટેકો પાછો ખેંચી લીધો હતો. આમાં એનડીપીનો પણ સમાવેશ કરવામાં આવ્યો હતો, જેની નોંધપાત્ર અસર છે. જો કે તેઓ વિશ્વાસ પ્રસ્તાવમાં બહુમતી સાબિત કરવામાં કોઈક રીતે સફળ રહ્યા હતા, તેમ છતાં તેમની રાજકીય સ્થિતિ સતત ચાલુ છે. આ સાથે આર્થિક અને હાઉસિંગ સેક્ટરમાં પણ સંકટ છે. આ સંદર્ભમાં, ટ્રુડો સરકાર કટ્ટરવાદીઓના હિતોને અનુરૂપ હોવાનું જોવા માંગે છે. નિજ્જર કેસમાં ભારતીય હાઈ કમિશન જે રીતે સામેલ થયું છે, તે તેનો જ એક ભાગ છે.