ઝારખંડના પોલીસ મહાનિર્દેશક (DGP) ને લઈને કેન્દ્ર અને રાજ્ય સરકારો વચ્ચે વિવાદ ઉભો થયો છે. કેન્દ્ર સરકારે આ પદ પર કાર્યરત 1990 બેચના IPS અધિકારી અનુરાગ ગુપ્તાને નિવૃત્ત જાહેર કર્યા છે, જ્યારે ઝારખંડ સરકારે ગયા વર્ષે રાજ્યમાં રજૂ કરાયેલા DGP નિમણૂક નિયમોનો હવાલો આપીને તેમને આ પદ પર જાળવી રાખ્યા છે. દેશના કોઈ પણ રાજ્યમાં ડીજીપી જેવા પદને લઈને આટલી વિચિત્ર પરિસ્થિતિ કદાચ પહેલીવાર ઉભી થઈ છે.
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયે નવ દિવસમાં બીજી વખત રાજ્ય સરકારને પત્ર લખીને IPS અનુરાગ ગુપ્તાના નિવૃત્તિ અંગે માહિતી આપી છે. મંત્રાલયે સ્પષ્ટતા કરી છે કે અખિલ ભારતીય સેવા નિયમો અનુસાર, તેઓ 30 એપ્રિલ, 2025 ના રોજ 60 વર્ષની ઉંમર પૂર્ણ કર્યા પછી આપમેળે નિવૃત્ત થઈ ગયા છે. આ તારીખ પછી તેમને પદ પર જાળવી રાખવા ગેરકાયદેસર છે, જે અખિલ ભારતીય સેવાઓ (મૃત્યુ-સહ-નિવૃત્તિ લાભો) નિયમો, 1958 ના નિયમ 16(1) ની વિરુદ્ધ છે અને સુપ્રીમ કોર્ટના આદેશનું ઉલ્લંઘન છે.
કેન્દ્રીય ગૃહ મંત્રાલયના અંડર સેક્રેટરી સંજીવ કુમાર દ્વારા હસ્તાક્ષર કરાયેલા 22 એપ્રિલના રોજ ઝારખંડના મુખ્ય સચિવને મોકલવામાં આવેલા પહેલા પત્રમાં, 30 એપ્રિલથી નિવૃત્ત IPS અનુરાગ ગુપ્તાને નિવૃત્ત કરવા માટે સૂચનાઓ આપવામાં આવી હતી. ઝારખંડ સરકારે 30 એપ્રિલના રોજ કેન્દ્રને એક મેઇલ મોકલીને માહિતી આપી હતી કે રાજ્યમાં ‘પોલીસ મહાનિર્દેશક-2025 ના પસંદગી અને નિમણૂક નિયમો’ ની રચના અને સૂચના આપવામાં આવી છે. આ અંતર્ગત, અનુરાગ ગુપ્તાને 2 ફેબ્રુઆરી, 2025 ના રોજ બે વર્ષ માટે પોલીસ મહાનિર્દેશક તરીકે નિયુક્ત કરવામાં આવ્યા છે.
કેન્દ્રએ બીજી વખત ઝારખંડ સરકારને પત્ર મોકલ્યો
રાજ્ય સરકારે પોતાના પત્રમાં સુપ્રીમ કોર્ટના નિર્ણયનો ઉલ્લેખ કર્યો છે, જેમાં ડીજીપીનું પદ ઓછામાં ઓછા બે વર્ષ માટે ભરવામાં આવવું જોઈએ. કેન્દ્રએ બીજી વખત ઝારખંડ સરકારને પત્ર મોકલીને અનુરાગ ગુપ્તાની નિમણૂકને નકારી કાઢી હતી, જેમાં ડીજીપી નિમણૂક નિયમોને ગેરકાયદેસર ગણાવ્યા હતા.
ઉલ્લેખનીય છે કે 8 જાન્યુઆરીએ મુખ્યમંત્રી હેમંત સોરેનના નેતૃત્વ હેઠળની કેબિનેટે ‘પોલીસ મહાનિર્દેશકની પસંદગી અને નિમણૂક નિયમો-2025’ ને મંજૂરી આપી હતી. આ અંતર્ગત, ડીજીપીની નિમણૂક માટે નિવૃત્ત હાઇકોર્ટના ન્યાયાધીશની અધ્યક્ષતામાં એક સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી અને 2 ફેબ્રુઆરી, 2025 થી અનુરાગ ગુપ્તાને કાયમી ડીજીપી તરીકે નિમણૂક માટેનું જાહેરનામું બહાર પાડવામાં આવ્યું હતું. આ જાહેરનામામાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે નવા નિયમો મુજબ ગુપ્તાનો કાર્યકાળ બે વર્ષ માટે નક્કી કરવામાં આવ્યો છે.