ઉત્તર પ્રદેશના આગ્રા શહેરને સ્વચ્છ અને પર્યાવરણને અનુકૂળ બનાવવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક મોટી ભેટ આપી છે. ગંગા નદી અને તેની સહાયક નદીઓને ફરીથી સ્વચ્છ અને જીવનદાયી બનાવવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે, રાષ્ટ્રીય સ્વચ્છ ગંગા મિશન (નમામી ગંગે મિશન) ની 63મી કારોબારી સમિતિની બેઠકમાં 126.41 કરોડ રૂપિયાના ગટર વ્યવસ્થાપન પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપવામાં આવી છે.
આ પ્રોજેક્ટને આગ્રા શહેરના ગંદા પાણીને નિયંત્રિત કરવા, ગટરના પાણીને સાફ કરવા અને નદીમાં પ્રદૂષણ અટકાવવાની દિશામાં એક મહત્વપૂર્ણ પગલું માનવામાં આવે છે. આ યોજના હેઠળ, શહેરમાં 40 નવા ઇન્ટરસેપ્શન અને ડાયવર્ઝન સ્ટ્રક્ચર બનાવવામાં આવશે, જેના દ્વારા ગટરનું પાણી સીધું ગટર શુદ્ધિકરણ પ્લાન્ટ સુધી પહોંચશે. આ ઉપરાંત, 21.20 કિમી લંબાઈની નવી પાઇપલાઇન પણ નાખવામાં આવશે. આ સમગ્ર સિસ્ટમને સંભાળવા માટે, 8 આધુનિક પમ્પિંગ સ્ટેશન સ્થાપિત કરવામાં આવશે. 5 મોટા ગટરોમાં કચરો રોકવા માટે કચરાપેટીઓ પણ લગાવવામાં આવશે.
પ્રોજેક્ટનું મોડેલ પણ ખાસ
આ આખી યોજના ‘ડિઝાઇન-બિલ્ડ-ઓપરેટ-ટ્રાન્સફર’ મોડેલ પર લાગુ કરવામાં આવશે, જેનો અર્થ એ છે કે તેને બનાવનારી એજન્સી તેને થોડા વર્ષો સુધી ચલાવશે અને પછી તેને સરકારને સોંપશે. આનાથી કામની ગુણવત્તા અને દેખરેખમાં સુધારો થશે. આ પ્રોજેક્ટ શહેરના પર્યાવરણને સ્વચ્છ રાખવા ઉપરાંત સ્થાનિક લોકોના સ્વાસ્થ્ય અને જીવનધોરણમાં પણ સુધારો કરશે.
બેઠકમાં બીજો એક મહત્વપૂર્ણ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો, જે અંતર્ગત ઘાઘરા અને ગોમતી નદીઓના બેસિન વિસ્તારોમાં પાણીના પ્રવાહ અને પર્યાવરણીય સંતુલનનું વૈજ્ઞાનિક રીતે મૂલ્યાંકન કરવામાં આવશે. આ કામ માટે ૮ કરોડ રૂપિયાનું બજેટ નક્કી કરવામાં આવ્યું છે. નિષ્ણાતો ડ્રોન અને સાઇટ સર્વે દ્વારા સમજવાનો પ્રયાસ કરશે કે આ નદીઓમાં પાણીનો પ્રવાહ આખા વર્ષ દરમિયાન કેવી રીતે રહે છે અને ક્યાં સુધારાની જરૂર છે. આ ઉપરાંત, એ પણ જાણવા મળશે કે આબોહવા પરિવર્તન અને માનવ હસ્તક્ષેપની આ નદીઓ પર શું અસર પડી રહી છે.
જોહકાસો ટેકનોલોજીથી ઘરેલુ પાણી શુદ્ધિકરણની શરૂઆત
દરેક ઘરમાં સ્વચ્છતા લાવવા માટે, સમિતિએ જાપાની ટેકનોલોજી ‘જોહકાસો’ પર આધારિત ઘરેલું જળ શુદ્ધિકરણ યોજનાને પણ લીલી ઝંડી આપી દીધી છે. આ ટેકનોલોજીથી ઘરો કે નાના વિસ્તારોમાંથી નીકળતા ગંદા પાણીને ત્યાં જ સાફ કરી શકાય છે. આ ટેકનોલોજી ખાસ કરીને એવા વિસ્તારોમાં મદદ કરશે જ્યાં ગટરની લાઈનો નથી.
‘નમામિ ગંગે’ મિશન કેન્દ્ર સરકારની એક ખૂબ જ પ્રસિદ્ધ યોજના છે, જે 2014 માં શરૂ કરવામાં આવી હતી. તેનો ઉદ્દેશ્ય ગંગા અને તેની સહાયક નદીઓને ફરીથી જીવન આપતી બનાવવાનો છે. આ મિશન હેઠળ, ગંગા કિનારે આવેલા શહેરોમાં ગટર શુદ્ધિકરણ પ્લાન્ટ, ઘાટનો વિકાસ, સ્મશાનગૃહોમાં સુધારો અને જનજાગૃતિ જેવા ઘણા કામો કરવામાં આવી રહ્યા છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં, વારાણસી, કાનપુર, પ્રયાગરાજ અને આગ્રા જેવા શહેરો આ યોજનાના મુખ્ય કેન્દ્રો છે. નવી મંજૂર યોજનાઓ દર્શાવે છે કે સરકાર હવે માત્ર ગંગા જ નહીં પરંતુ તેની બધી સહાયક નદીઓને બચાવવા માટે નક્કર પગલાં લઈ રહી છે. આ આવનારી પેઢીઓ માટે સ્વચ્છ પાણી અને સારા પર્યાવરણનો પાયો નાખી રહ્યું છે.