Jairam Ramesh: કોંગ્રેસના નેતા જયરામ રમેશે ગ્રેટ નિકોબાર આઇલેન્ડમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટની સમીક્ષાની માંગ કરી છે, તેને પર્યાવરણ માટે ‘ગંભીર ખતરો’ ગણાવ્યો છે. જયરામ રમેશે પર્યાવરણ મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવને પ્રોજેક્ટને આપવામાં આવેલી તમામ મંજૂરીઓને સ્થગિત કરવા વિનંતી કરી અને સંસદીય સમિતિઓ દ્વારા સંપૂર્ણ અને નિષ્પક્ષ સમીક્ષાની માંગ કરી. જયરામ રમેશે આ મામલે પર્યાવરણ મંત્રી ભૂપેન્દ્ર યાદવને પત્ર પણ લખ્યો છે.
‘પોર્ટ પ્રોજેક્ટ ઇકોસિસ્ટમ માટે ગંભીર ખતરો છે’
કોંગ્રેસ નેતાએ પત્રમાં લખ્યું છે કે પર્યાવરણ, વન અને જળવાયુ પરિવર્તન મંત્રાલયે તેના ધર્મનું પાલન કરતી વખતે ગ્રેટ નિકોબાર આઇલેન્ડ પ્રોજેક્ટને મંજૂરી આપવી જોઈએ નહીં. ખાસ કરીને જ્યારે પ્રોજેક્ટ માનવીય, સામાજિક અને પર્યાવરણીય રીતે વિનાશક હોય. જયરામ રમેશે લખ્યું કે ‘રાજ્યસભામાં પ્રશ્નકાળ દરમિયાન અમારી તાજેતરની વાતચીત તમને યાદ હશે. ગ્રેટ નિકોબાર ટાપુમાં કેન્દ્ર સરકારનો પ્રસ્તાવિત રૂ. 72,000 કરોડનો ‘મેગા ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ’ ‘ગ્રેટ નિકોબાર ટાપુના આદિવાસી સમુદાયો અને કુદરતી ઇકોસિસ્ટમ માટે ગંભીર ખતરો છે.’ તેમણે દાવો કર્યો હતો કે આ પ્રોજેક્ટના ‘વિનાશક ઇકોલોજીકલ અને માનવતાવાદી પરિણામો’ આવી શકે છે અને આ પ્રોજેક્ટ યોગ્ય પ્રક્રિયાનું ઉલ્લંઘન કરીને અને આદિવાસી સમુદાયોનું રક્ષણ કરતી કાયદાકીય અને બંધારણીય જોગવાઈઓને બાયપાસ કરીને આગળ ધપાવવામાં આવ્યો હતો.
ટાપુના કુલ વિસ્તારના 15 ટકાને અસર થશે
“સૌ પ્રથમ, પ્રોજેક્ટ માટે 13,075 હેક્ટર જંગલની જમીનને ડાયવર્ઝન કરવાની જરૂર પડશે, જે ટાપુના કુલ વિસ્તારના 15% છે,” કોંગ્રેસ નેતાએ 10 ઓગસ્ટના તેમના પત્રમાં જણાવ્યું હતું. આ વિસ્તાર રાષ્ટ્રીય અને વૈશ્વિક સ્તરે એક અનોખી રેઈનફોરેસ્ટ ઇકોસિસ્ટમ છે.’ તેમણે લખ્યું હતું કે ‘પ્રોજેક્ટ સાઇટના કેટલાક ભાગો કથિત રીતે CRZ 1A (કાચબાના રહેઠાણ વિસ્તારો, મેન્ગ્રોવ્સ, કોરલ રીફ વિસ્તારો) હેઠળ આવે છે, આ વિસ્તારમાં બંદર બાંધકામ પ્રતિબંધિત છે.’
આદિવાસીઓને પણ અસર થશે
જો કે, તાજેતરમાં, NGT દ્વારા રચવામાં આવેલી ઉચ્ચ સત્તાવાળી સમિતિ (HPC) એ તારણ કાઢ્યું છે કે બંદર CRZ-1Aમાં નથી આવતું, પરંતુ CRZ-1Bમાં આવે છે, જ્યાં બંદર બાંધકામની પરવાનગી છે. જયરામ રમેશે દાવો કર્યો હતો કે આ પ્રોજેક્ટ શોમ્પેન નામના સ્વદેશી સમુદાયના નરસંહાર તરફ દોરી શકે છે, જેને ખાસ કરીને સંવેદનશીલ આદિવાસી જૂથ (PVTG) તરીકે વર્ગીકૃત કરવામાં આવે છે. કાયદા દ્વારા આવશ્યકતા મુજબ ટાપુઓની આદિજાતિ પરિષદની પર્યાપ્ત રીતે સલાહ લેવામાં આવી ન હતી. ગ્રેટ નિકોબાર ટાપુની આદિજાતિ પરિષદે વાસ્તવમાં પ્રોજેક્ટ સામે વાંધો વ્યક્ત કર્યો છે, એવો દાવો કર્યો છે કે અધિકારીઓએ અગાઉ તેમને ભ્રામક માહિતીના આધારે ‘નો ઓબ્જેક્શન’ પત્ર પર હસ્તાક્ષર કરવા માટે ઉતાવળ કરી હતી.
ધરતીકંપ સંભવ વિસ્તાર હોવાનો દાવો કર્યો છે
તેમણે વધુમાં જણાવ્યું હતું કે દરિયાકિનારો જ્યાં બંદર અને પ્રોજેક્ટનું નિર્માણ કરવાની દરખાસ્ત છે તે ધરતીકંપ સંભવિત વિસ્તાર છે અને ડિસેમ્બર 2004ની સુનામી દરમિયાન લગભગ 15 ફૂટનો કાયમી ઘટાડો જોવા મળ્યો હતો. તેમણે કહ્યું કે અહીં આટલો મોટો પ્રોજેક્ટ સ્થાપવાથી ઇરાદાપૂર્વક રોકાણ, ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર, લોકો અને ઇકોલોજીને જોખમમાં મુકવામાં આવી રહ્યું છે. યાદવને લખેલા પત્રમાં રમેશે કહ્યું, ‘યોગ્ય પ્રક્રિયાઓના આ અસંખ્ય ઉલ્લંઘનોને ધ્યાનમાં રાખીને, આ ટૂંકી દૃષ્ટિવાળા પ્રોજેક્ટને આપવામાં આવેલી તમામ મંજૂરીઓ સ્થગિત કરવી જોઈએ. સંબંધિત સંસદીય સમિતિઓ સહિત સૂચિત પ્રોજેક્ટની સંપૂર્ણ અને નિષ્પક્ષ રીતે સમીક્ષા થવી જોઈએ.