મુંબઈની વાડિયા હોસ્પિટલમાં એક HIV પોઝિટિવ બાળકના એપેન્ડિક્સ ઓપરેશન દરમિયાન ગેરકાયદેસર દત્તક લેવાના કાવતરાનો ખુલાસો થયો હતો. આ કેસમાં, પોલીસે થાણેની બે મહિલાઓ સામે કેસ નોંધ્યો છે, જેઓ છેતરપિંડી દ્વારા બાળકને દત્તક લેવાનો પ્રયાસ કરી રહી હતી.
રિપોર્ટ અનુસાર, જ્યારે બાળકને સ્વાસ્થ્ય સમસ્યાઓના કારણે વાડિયા હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવ્યો, ત્યારે ડોક્ટરોને જાણવા મળ્યું કે તે HIVનો દર્દી છે. જ્યારે આ માહિતી ‘દત્તક’ માતાને આપવામાં આવી, ત્યારે તેણે બાળકને દત્તક લેવાનો ઇનકાર કર્યો અને કહ્યું કે આ બાળક તેને દત્તક લેવા માટે આપવામાં આવ્યું છે. આ પછી, હોસ્પિટલ પ્રશાસને મહિલા અને બાળ વિકાસ વિભાગને જાણ કરી, જેના કારણે આ મામલો પ્રકાશમાં આવ્યો.
ગેરકાયદેસર દત્તક લેવાનો પ્રયાસ કેવી રીતે થયો?
પોલીસ તપાસમાં જાણવા મળ્યું કે બાળકને જન્મ આપનાર માતા આર્થિક રીતે નબળી હતી અને તેનો પતિ દારૂડિયા હતો. આ સમય દરમિયાન તેણી બીજી એક મહિલાને મળી, જે સ્વાસ્થ્યના કારણોસર પોતે બાળક મેળવી શકતી ન હતી અને દત્તક લેવા માંગતી હતી. આ પછી, તેઓએ નક્કી કર્યું કે બીજી સ્ત્રી જન્મ પછી બાળકને દત્તક લેશે, પરંતુ કાયદેસર દત્તક લેવાનું શક્ય ન લાગ્યું.
નિયમો અનુસાર, બાળકને મહિલા અને બાળ વિકાસ મંત્રાલય હેઠળની વૈધાનિક સંસ્થા, સેન્ટ્રલ એડોપ્શન રિસોર્સ ઓથોરિટી (CARA) ના રક્ષણ હેઠળ આપવું જોઈએ અને પછી CARA નિર્ધારિત પ્રક્રિયાઓ અનુસાર બાળકના દત્તક માતાપિતા કોણ હશે તે નક્કી કરશે.
આ મુશ્કેલ પ્રક્રિયા અને બાળકને દત્તક લેવા માટે લાયક માતાપિતાની લાંબી રાહ જોવાની યાદી ટાળવા માટે, બે મહિલાઓએ એક યોજના બનાવી. ગર્ભવતી મહિલાને પરેલની KEM હોસ્પિટલમાં દાખલ કરવામાં આવી હતી, પરંતુ દસ્તાવેજોમાં બીજી મહિલાનું નામ આપવામાં આવ્યું હતું. આ રીતે, બાળકનું જન્મ પ્રમાણપત્ર ‘દત્તક’ માતાના નામે જારી કરવામાં આવ્યું, જેનાથી તેણીને દત્તક લેવાનો કાનૂની અધિકાર મળ્યો.
પોલીસે બંને મહિલાઓ સામે ગુનો નોંધ્યો
આ કેસમાં થાણે જિલ્લા ચાઇલ્ડલાઇન કોઓર્ડિનેટરે ફરિયાદ નોંધાવી હતી, ત્યારબાદ પોલીસે બંને મહિલાઓ વિરુદ્ધ કેસ નોંધ્યો હતો. હાલમાં, બાળક સરકારી હોસ્પિટલમાં દેખરેખ હેઠળ છે. થાણે જિલ્લા બાળ સુરક્ષા અધિકારી રામકૃષ્ણ રેડ્ડીએ જણાવ્યું હતું કે, “ગેરકાયદેસર દત્તક લેવાની આ ઘટના બાળ અધિકારોનું ગંભીર ઉલ્લંઘન છે અને દર્શાવે છે કે સરકારી હોસ્પિટલોમાં સુરક્ષા અને દસ્તાવેજ ચકાસણી પ્રણાલીને વધુ મજબૂત બનાવવાની જરૂર છે.”
આ કેસમાં, કિશોર ન્યાય અધિનિયમ, 2015 ની કલમ 80 અને 81 અને ભારતીય દંડ સંહિતાની અન્ય કલમો હેઠળ એફઆઈઆર નોંધવામાં આવી છે. પોલીસ હવે એ પણ તપાસ કરી રહી છે કે હોસ્પિટલમાં દસ્તાવેજો સાથે છેડછાડ કેવી રીતે શક્ય બની અને જન્મ પ્રમાણપત્ર કેવી રીતે જારી કરવામાં આવ્યું. આ ઘટના સરકારી હોસ્પિટલોમાં થતી બેદરકારી અને ગેરકાયદેસર દત્તક લેવાના વધતા જતા કિસ્સાઓ તરફ ઈશારો કરે છે. અધિકારીઓનું કહેવું છે કે આવી ઘટનાઓને રોકવા માટે હોસ્પિટલોમાં દેખરેખ પ્રણાલીને મજબૂત બનાવવાની જરૂર છે.