વિશ્વના દરેક દેશમાં, VIP હસ્તીઓને ખાસ સુરક્ષા પ્રોટોકોલ આપવામાં આવે છે. આ કેવા પ્રકારનો સુરક્ષા પ્રોટોકોલ હશે, તે સંબંધિત વ્યક્તિ (VIP) ની સંવેદનશીલતાના આધારે નક્કી કરવામાં આવે છે. ભારતમાં પણ આવી જ વ્યવસ્થા છે અને રાષ્ટ્રપતિથી લઈને વડાપ્રધાન, ભૂતપૂર્વ વડાપ્રધાન, મોટી રાજકીય હસ્તીઓ તેમજ રાજ્યોના મુખ્યમંત્રીઓ સુધી દરેકને સુરક્ષા પ્રોટોકોલ આપવામાં આવે છે.
દેશનું ગૃહ મંત્રાલય સમયાંતરે VIP ની સુરક્ષાનું મૂલ્યાંકન કરે છે અને તેમને સંભવિત ખતરાથી બચાવવા માટે ખાસ સુરક્ષા કવચ અને પ્રોટોકોલ પૂરા પાડે છે. જોકે, રાષ્ટ્રપતિ અને વડા પ્રધાનની સુરક્ષા હંમેશા મહત્વપૂર્ણ હોય છે, તેથી તેમના માટે અલગ સુરક્ષા વ્યવસ્થા કરવામાં આવે છે. તમે SPG સુરક્ષા કવચ અને Z પ્લસ સુરક્ષા વિશે સાંભળ્યું જ હશે, શું તમે તેમની વચ્ચેનો તફાવત જાણો છો? આ સુરક્ષા કોને આપવામાં આવે છે? અમને જણાવો.
SPG સુરક્ષા
SPG (સ્પેશિયલ પ્રોટેક્શન ગ્રુપ) એ ભારતની સૌથી ઉચ્ચ સુરક્ષા છે. ભારતના વડા પ્રધાનને SPG સુરક્ષા કવચ આપવામાં આવે છે. આ કમાન્ડો ફોર્સનું મુખ્ય કામ દેશના વડાપ્રધાન અને તેમના પરિવારનું રક્ષણ કરવાનું છે. SPG સુરક્ષા વર્તુળમાં તૈનાત દરેક કમાન્ડો ખાસ તાલીમ પામેલા હોય છે અને તે તમામ પ્રકારના હથિયારો ચલાવવા માટે પણ સક્ષમ હોય છે. આ એલિટ ફોર્સનું સૂત્ર ‘શૌર્યમ સમર્પણમ સુરક્ષમ’ છે. વર્ષ 2020 માં, સરકારે લોકસભામાં આ અંગે માહિતી આપી હતી, જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે દેશમાં ફક્ત એક જ વ્યક્તિને SPG સુરક્ષા ઉપલબ્ધ છે. તે વ્યક્તિનું નામ જાહેર કરવામાં આવ્યું ન હતું, જોકે તે સ્પષ્ટ છે કે તે વ્યક્તિ વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી છે.
Z Plus સુરક્ષા
SPG સુરક્ષા કવચ પછી, દેશનું સૌથી અદ્યતન સુરક્ષા કવચ Z પ્લસ સુરક્ષા છે. દેશમાં, Z પ્લસ સુરક્ષા ફક્ત તે સેલિબ્રિટીઓને આપવામાં આવે છે જેમની સુરક્ષા સૌથી વધુ જોખમમાં છે. સરકારી સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, હાલમાં દેશમાં ફક્ત 9 VIP છે જેમને Z પ્લસ સુરક્ષા પૂરી પાડવામાં આવી છે. આમાં લોકસભામાં વિરોધ પક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધી, ઉત્તર પ્રદેશના મુખ્યમંત્રી યોગી આદિત્યનાથ, સંરક્ષણ પ્રધાન રાજનાથ સિંહ, લાલકૃષ્ણ અડવાણી, બસપા સુપ્રીમો માયાવતી જેવા નામોનો સમાવેશ થાય છે. ઝેડ પ્લસ સુરક્ષામાં પોલીસ કર્મચારીઓ સાથે પ્રશિક્ષિત સીઆરપીએફ કર્મચારીઓનો ઘેરો હોય છે. પહેલા NSGના બ્લેક કેટ કમાન્ડો ઝેડ પ્લસ સુરક્ષામાં તૈનાત હતા, પરંતુ હવે સરકારે તેમને દૂર કરીને આ સુરક્ષા વર્તુળમાં પ્રશિક્ષિત CRPF સૈનિકોને તૈનાત કર્યા છે.