ચીન અને ભારત સાથેના આસિયાન ક્ષેત્રના સંબંધો કેવી રીતે આગળ વધી રહ્યા છે તેનું સ્પષ્ટ ઉદાહરણ ગુરુવારે લાઓસની રાજધાની વિયેતિયાનમાં જોવા મળ્યું. એસોસિએશન ઑફ સાઉથઇસ્ટ એશિયન નેશન્સ (ASEAN) ના તમામ 10 સભ્ય દેશોના વડાઓએ ચીનના PM લી ઝિયાંગ સાથે મુલાકાત કરી અને થોડા કલાકો પછી આ નેતાઓએ ASEAN-ભારત સમિટ દરમિયાન ભારતના PM નરેન્દ્ર મોદી સાથે મુલાકાત કરી.
ભારત સાથે આસિયાનના મજબૂત સંબંધો
બંને બેઠકો બાદ જારી કરાયેલા નિવેદનો દર્શાવે છે કે સમગ્ર ક્ષેત્રમાં ચીનની વધતી આક્રમકતાથી આસિયાન દેશો કેવી રીતે અસ્વસ્થ અને પરેશાન છે, તો બીજી તરફ આ દેશો ભારત સાથે વેપાર, સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સંબંધોને વધુ મજબૂત કરવા માટે તૈયાર છે. આસિયાન અને ભારતે એક સંયુક્ત નિવેદન બહાર પાડીને કહ્યું છે કે તેઓ દરિયાઈ સુરક્ષા સહયોગને વધુ મજબૂત કરશે, સંરક્ષણ અને સુરક્ષા સહયોગને વધુ ગાઢ બનાવશે અને સંયુક્ત સૈન્ય અભ્યાસમાં વધારો કરશે.
દરિયાઈ કાયદા કરાર હેઠળ સમાધાન
આસિયાન અને ભારતે સમગ્ર પ્રદેશમાં શાંતિ, સ્થિરતા, દરિયાઈ સુરક્ષા, નેવિગેશન અને ઓવરફ્લાઇટની સ્વતંત્રતા અને દરિયાઈ ક્ષેત્રના શાંતિપૂર્ણ ઉપયોગ પર ભાર મૂક્યો છે અને કહ્યું છે કે આને લગતા કોઈપણ વિવાદનો ઉકેલ સમુદ્રના કાયદા પર સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સંમેલન હેઠળ કરવામાં આવશે. (UNCLOS) -1982) ઉપરાંત, સંયુક્ત નિવેદનમાં દક્ષિણ ચીન સમુદ્રમાં UNCLOS હેઠળ નિર્ધારિત આદેશો અને આચારસંહિતાના કડક અમલીકરણની હિમાયત કરવામાં આવી છે.
લક્ષ્ય માત્ર ચીન પર
દક્ષિણ ચીન સાગરમાં આસિયાન ક્ષેત્રના ઘણા દેશોના ભૌગોલિક ભાગોનો દાવો કરનાર ચીન પર પણ આ પરોક્ષ રીતે નિશાન છે.
આ મહત્વનું છે કારણ કે 2016માં UNCLOS એ ફિલિપાઈન્સ અને ચીન વચ્ચેના દક્ષિણ ચીન સાગર વિવાદમાં ફિલિપાઈન્સના પક્ષમાં નિર્ણય લીધો હતો.
ચીને આ વાત સ્વીકારવાનો સ્પષ્ટ ઈન્કાર કરી દીધો છે. માત્ર ભારત જ નહીં પરંતુ અમેરિકા, પશ્ચિમી દેશો, જાપાન સહિતના મોટાભાગના દેશો UNCLOSE દ્વારા નિર્ધારિત આચારસંહિતા લાગુ કરવાની વાત કરે છે.
UNCLOSE ને અમલમાં મૂકવાની હિમાયત
ASEAN-ભારતના સંયુક્ત નિવેદનથી વિપરીત, ચીન સાથેની બેઠકમાં, ઘણા ASEAN નેતાઓએ દક્ષિણ ચીન સાગર સંબંધિત વિવાદોના સમાધાન માટે UNCLOS લાગુ કરવાની હિમાયત કરી હતી. જ્યારે આ જ બેઠકમાં ચીનના પીએમ લી ઝિયાંગે અહીંના ક્ષેત્રીય મુદ્દાઓમાં બાહ્ય દળો પર હસ્તક્ષેપ કરવાનો આરોપ લગાવ્યો હતો.
દક્ષિણ ચીન સમુદ્રમાં આચારસંહિતા
પ્રાપ્ત માહિતી અનુસાર, ફિલિપાઇન્સ અને વિયેતનામ ખાસ કરીને તાજેતરના સમયમાં ચીનના આક્રમક વર્તનનો મુદ્દો ઉઠાવે છે. મલેશિયાના પીએમ અનવર ઈબ્રાહિમ, જેઓ ટૂંક સમયમાં આસિયાનનું અધ્યક્ષપદ સંભાળશે, તેમણે દક્ષિણ ચીન સાગરમાં આચારસંહિતાનો મુદ્દો ઝડપથી નક્કી કરવા વિનંતી કરી છે.
બાહ્ય દળોની દખલગીરી
તેમણે એમ પણ કહ્યું છે કે આમાં વિલંબ આચાર સંહિતા સંધિને સ્વીકારવા અંગે શંકા પેદા કરે છે. બીજી તરફ, શિયાંગે કહ્યું કે, બાહ્ય શક્તિઓની સતત દખલગીરી આ ક્ષેત્રમાં વિવાદો વધારી રહી છે અને આ ક્ષેત્રના દેશોની આર્થિક પ્રગતિમાં અવરોધ ઉભી કરી રહી છે.
2025 ને ASEAN-ભારત પ્રવાસન વર્ષ જાહેર કરવામાં આવ્યું
ગુરુવારે આસિયાન-ભારત પરિષદમાં પીએમ મોદીએ આ દેશો સાથે ભારતના સંબંધોને વધુ ગાઢ બનાવવા માટે દસ મુદ્દા સૂચનો આપ્યા હતા. આ હેઠળ, વર્ષ 2025 ને આસિયાન-ભારત પ્રવાસન વર્ષ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યું હતું અને ભારતે તેને પ્રોત્સાહન આપવા માટે 5 મિલિયન ડોલરનું યોગદાન આપ્યું હતું. પીએમ મોદીએ બંને પક્ષોના લોકો વચ્ચે સંપર્કનું નવું અભિયાન શરૂ કરવું, વર્ષ 2025માં આસિયાન-ભારત એફટીએમાં સુધારો કરવો, આરોગ્ય ક્ષેત્રમાં સહકાર વધારવો, ગ્રીન હાઇડ્રોજનમાં સહકાર વધારવો જેવા મુદ્દાઓને સામેલ કર્યા છે.